Quạt thông gió vuông có ồn không? Có. Một chiếc quạt đẩy hàng chục nghìn mét khối khí mỗi giờ thì bắt buộc phát ra tiếng gió, và tiếng đó không gỡ được. Câu bạn cần trả lời thường cụ thể hơn: cái tiếng tôi đang nghe có bình thường không.
Tiếng gió đều đều là bản chất thiết bị. Tiếng rít, tiếng lạch cạch, tiếng vách tôn rên lên theo nhịp quạt thì không, và mỗi tiếng chỉ về một chỗ khác nhau.
Bài này cho bạn ba thứ: một ngưỡng tra được để biết mức nào là quá ồn, một bảng nghe tiếng đoán bệnh để tự chẩn đoán tại xưởng, và phần thật sự hay hỏng trước khi lắp quạt ở mặt ngoài hứng mưa nắng.
Tóm tắt nhanh
– Ngưỡng pháp lý là 85 dBA cho ca 8 giờ theo QCVN 24:2016/BYT, đo mức người lao động tiếp xúc trong cả ca, không phải thông số của một chiếc quạt.
– Các con số dB đang lưu hành trên thị trường cho cùng nhóm quạt vuông trải từ 27 tới 65 dB. Không nguồn nào công bố khoảng cách đo, không gian đo và trạng thái tải, nên chúng không so được với nhau.
– Tiếng ồn sinh ra từ ba chỗ tách bạch: cánh chém gió, ma sát cơ khí ở vòng bi, và rung truyền từ khung quạt vào vách. Ba chỗ này có ba cách xử khác nhau.
– Ba âm thanh phải ngắt điện ngay: rít cao tần, lạch cạch lặp theo vòng quay, và tiếng u u trầm kèm vỏ motor nóng bất thường.
– Cùng một lưu lượng 2.880 m³/h, các dòng quạt vuông trong kho ăn từ 105 W đến 175 W. Cỡ ghi trên nhãn không nói được gì về công suất, và cũng không nói được gì về độ ồn.
Quạt thông gió vuông có ồn không, và ồn tới mức nào thì mới là vấn đề
Thay vì tra một con số dB do người bán công bố, hãy dùng ngưỡng mà pháp luật đã đặt ra cho nơi làm việc. Đây là con số bạn tra được, và là con số thanh tra lao động dùng khi xuống xưởng.
Theo QCVN 24:2016/BYT, ban hành kèm Thông tư 24/2016/TT-BYT của Bộ Y tế:
| Thời gian tiếp xúc trong ca | Mức cho phép (dBA) |
|---|---|
| 8 giờ | 85 |
| 4 giờ | 88 |
| 2 giờ | 91 |
| Đỉnh tức thời, bất kỳ lúc nào | 115 |
Đọc bảng này theo chiều ngược lại thì rõ hơn: cứ giảm một nửa thời gian tiếp xúc, ngưỡng cho phép tăng 3 dBA. Cùng một mức ồn có thể đạt ở ca 2 giờ nhưng vượt ở ca 8 giờ.
Và đây là ngưỡng tiếp xúc của người lao động, không phải thông số của chiếc quạt. Cái bạn đo được ở xưởng là tổng tiếng của mọi thứ đang chạy, phản xạ qua vách tôn và mái tôn, tại đúng vị trí công nhân đứng. Một chiếc quạt “42 dB” theo catalogue vẫn có thể góp phần đẩy khu vực đó vượt ngưỡng nếu bạn lắp bốn chiếc ngay trên đầu chuyền may.
Vì sao con số dB trên mạng không so được với nhau
Tra “quạt thông gió không ồn” sẽ ra một loạt con số cho cùng nhóm sản phẩm: 27 dB, 35 dB, 40 dB, 42 dB, 64 dB, dưới 65 dB. Khoảng này trải 38 dB, tức chênh nhau hàng nghìn lần về cường độ âm. Chúng không thể cùng đúng.
Nguyên nhân là không nguồn nào công bố ba biến số quyết định:
- Khoảng cách đo: đo cách quạt 1 m ra con số hoàn toàn khác đo cách 3 m.
- Không gian đo: phòng thử tiêu âm khác hẳn một xưởng cơ khí mái tôn nảy âm bốn phía.
- Trạng thái tải: quạt chạy tự do khác quạt đã gắn cửa chớp, lưới bảo vệ và có gió ngược.
Hệ thống sản phẩm của chúng tôi không có trường độ ồn, nên chúng tôi không công bố dB cho từng mã. Một con số không kèm điều kiện đo thì bạn không dùng nó để so được với bất cứ thứ gì.
Cần biết khu vực làm việc của bạn có vượt ngưỡng không? Gửi diện tích xưởng, chiều cao trần và số quạt định lắp qua Zalo 0902.261.070, kỹ sư sẽ tính giúp và nói rõ chỗ nào cần bố trí lại.
Tiếng ồn của quạt vuông sinh ra từ ba chỗ
Mỗi nguồn có một cách xử riêng, nên bạn cần biết mình đang nghe nguồn nào trước khi động tay.
Tiếng khí động: cánh quạt chém vào không khí tạo ra thay đổi áp suất đột ngột và các vệt xoáy ở mép cánh. Tiếng này gắn liền với việc di chuyển khí, không gỡ được. Nghe ra là tiếng gió đều, tần trầm, không đổi theo thời gian.
Tiếng cơ khí: ma sát trong vòng bi, trục motor, và va chạm nhẹ ở những chi tiết siết chưa chặt. Phần này thay đổi theo tình trạng thiết bị, nên nó chính là phần mang thông tin chẩn đoán.
Tiếng rung truyền kết cấu: motor quay kéo khung quạt rung theo, và rung đó truyền thẳng vào tường gạch hoặc vách tôn. Bản thân quạt có thể chạy rất bình thường, nhưng tấm vách nó bắt vào thì khuếch đại lên.
Nguồn thứ ba hay bị chẩn đoán nhầm nhất. Bạn nghe ồn, kết luận quạt kém, trong khi vấn đề nằm ở cách bắt khung.
Nghe tiếng gì thì biết bệnh gì
Đứng cạnh quạt, nghe kỹ, rồi tra bảng dưới. Đây là phần bạn tự làm được ngay hôm nay mà không cần thiết bị đo.
| Nghe thấy | Gần như chắc là | Việc cần làm |
|---|---|---|
| Tiếng gió đều, tần trầm, không đổi | Bản chất thiết bị | Không có gì phải làm |
| Tiếng rè, tiếng vách rên theo nhịp quạt | Rung truyền vào vách, thiếu đệm giảm chấn | Kiểm tra cách bắt khung, xem mục dưới |
| Tiếng ù tăng dần theo tháng | Bụi bám cánh gây mất cân bằng | Vệ sinh cánh và lưới |
| Tiếng rít cao tần | Vòng bi khô mỡ hoặc vỡ hạt bi | Ngắt điện, kiểm tra vòng bi |
| Tiếng lạch cạch lặp theo vòng quay | Cánh nứt hoặc biến dạng chạm khung, lá chớp lỏng ốc | Ngắt điện, kiểm tra cánh và chớp |
| Tiếng u u trầm, vỏ motor nóng bất thường | Mất pha ở dòng 3 pha, cuộn dây quá nhiệt | Ngắt điện ngay, kiểm tra nguồn |
Một phép thử tại chỗ để tách nguồn thứ ba: đặt lòng bàn tay lên tấm vách cách quạt khoảng một mét trong lúc quạt chạy. Nếu tay cảm rõ rung, phần lớn tiếng bạn đang nghe là vách chứ không phải quạt.
Tiếng do lắp đặt, không phải do quạt
Khung quạt bắt thẳng vào vách tôn mỏng mà không có đệm cao su thì cả tấm vách biến thành màng loa. Ốc siết không đều làm khung vặn nhẹ, tâm quạt lệch đi, và cánh quay trong một khung không còn vuông sẽ tạo tiếng rè theo nhịp.
Cả hai là lỗi thi công, và bạn sửa được mà không phải thay quạt. Quy trình cố định, làm kín và chống rung đúng cách nằm ở bài lắp đặt quạt hút công nghiệp.
Ba tiếng phải ngắt điện ngay
Rít cao tần, lạch cạch theo chu kỳ, và u u trầm kèm nóng. Ba tiếng này báo thiết bị đang hỏng dần, nặng hơn hẳn mấy tiếng ở phần trên.
Chạy tiếp một chiếc quạt đang rít vòng bi thì kết cục thường là kẹt trục và cháy cuộn dây, đắt hơn nhiều so với thay một bộ vòng bi. Danh sách đầy đủ dấu hiệu và cách tự kiểm nằm ở bài motor quạt hút công nghiệp.
Giảm ồn thì mất gì
Hỏi chuyện ồn xong, câu tiếp theo thường là làm sao cho quạt êm hơn. Cách nào cũng có giá của nó, và giá đó khác nhau tùy bạn chọn cách nào.
Chúng tôi kéo dữ liệu các dòng quạt vuông đang bán và lọc ra những cấu hình cho đúng 2.880 m³/h:
| Cỡ | Công suất |
|---|---|
| 500 × 500 mm | 105 W |
| 480 × 480 mm | 130 W |
| 500 × 500 mm | 150 W |
| 485 × 485 mm | 165 W |
| 480 × 480 mm | 175 W |
Cùng một lượng khí, cùng một khoảng cỡ, công suất trải từ 105 W đến 175 W. Chênh 1,67 lần. Cỡ ghi trên nhãn không cho bạn biết chiếc quạt đó ăn bao nhiêu điện để đẩy cùng một lượng khí.
Cỡ lớn hơn cũng không có nghĩa là ăn ít điện hơn. Chúng tôi kiểm trong kho thì thấy ngược lại: ở mốc 22.000 m³/h, bản 800 × 800 mm ăn 370 W trong khi bản 900 × 900 mm ăn 550 W. Vì vậy đừng chọn theo công thức “cỡ lớn hơn thì chạy êm hơn”: hệ thống sản phẩm không có trường độ ồn, nên không con số nào ở đây chứng minh được điều đó.
Nhóm việc giảm ồn mà không đụng tới lưu lượng:
- Chèn đệm cao su giữa khung quạt và vách, cắt đường truyền rung.
- Gia cố khung đỡ để tấm vách không rung theo.
- Siết đều các bu lông, kiểm lại độ vuông của khung sau khi siết.
- Vệ sinh cánh định kỳ, giữ cân bằng động.
- Đặt quạt xa vị trí thao tác của người, thay vì ngay trên đầu.
Nhóm việc đổi lưu lượng lấy sự im lặng: hạ tốc độ quay. Tiếng xé gió sinh ra ở tốc độ đầu cánh, nên cánh quay chậm hơn thì tiếng gió nhỏ hơn. Đổi lại lượng khí đi qua giảm theo, và bạn phải bù bằng cỡ khác hoặc thêm chiếc nữa. Cách tra ngược từ lưu lượng cần ra cỡ phù hợp nằm ở bài kích thước quạt hút công nghiệp; nếu cỡ bạn đang cân nhắc là 600 × 600 mm thì số liệu chi tiết ở bài quạt hút công nghiệp 600×600.
Bản dây curoa có êm hơn không
Có. Bản truyền động gián tiếp cho phép cánh quay chậm hơn motor. Tiếng xé gió sinh ra ở tốc độ đầu cánh, nên ở cùng lưu lượng, cánh quay chậm hơn thì phần tiếng gió nhỏ hơn.
Đổi lại nó có thêm bộ phận chuyển động và thêm hạng mục bảo dưỡng. Phần được và mất đầy đủ nằm ở bài quạt thông gió vuông truyền động gián tiếp.
Quạt thông gió vuông dùng được bao nhiêu năm
Tuổi thọ quạt thông gió vuông là câu chúng tôi không trả lời bằng một con số năm, vì không có căn cứ nào đo được để đưa ra con số đó. Thứ kiểm chứng được duy nhất là bảo hành: phần lớn dòng quạt vuông trong danh mục bảo hành 12 tháng, một số dòng 24 tháng, bảo hành tại nhà.
Ngoài mốc đó, bạn nên nhìn vào thứ hỏng trước, theo thứ tự thường gặp:
- Vòng bi và mỡ bôi trơn: hỏng đầu tiên ở gần như mọi trường hợp, và báo trước bằng tiếng rít.
- Lớp mạ hoặc lớp sơn vỏ: hỏng do môi trường, không do vận hành. Đây là chỗ chọn vật liệu quyết định.
- Cánh: hiếm khi hỏng trước hai thứ trên, trừ môi trường ăn mòn hoặc va đập.
- Cuộn dây motor: thường hỏng sau cùng, do ba thứ trên kéo theo.
Đọc theo danh sách này thì quạt dùng được bao lâu phụ thuộc bảo dưỡng và môi trường nhiều hơn chất lượng ban đầu.
Môi trường nào rút ngắn tuổi thọ
Bụi nhiều (xưởng gỗ, xưởng may): bụi bám cánh làm lệch trọng tâm, quạt rung, vòng bi mòn nhanh hơn hẳn. Đây là lý do vệ sinh cánh vừa là việc giảm ồn vừa là việc kéo dài tuổi thọ.
Ẩm và khí ăn mòn (chuồng nuôi có NH3, khu chế biến thực phẩm rửa xịt): ăn mòn lớp mạ vỏ và mối hàn trước tiên, sau đó mới tới các bộ phận khác.
Nhiệt độ cao (xưởng đúc, khu vực gần lò): lão hóa mỡ bôi trơn nhanh, rút ngắn chu kỳ tra mỡ.
Môi trường nào hợp vật liệu nào thì bài motor quạt hút công nghiệp đã xếp riêng ở phần chọn vật liệu cánh và vỏ.
Ở cả ba môi trường trên, cửa chớp và lưới bám bẩn nhanh hơn phần còn lại của quạt, nên đừng đợi tới lúc chớp kẹt mới vệ sinh. Chu kỳ vệ sinh cụ thể nằm ở trang quạt thông gió vuông.
Quạt thông gió vuông lắp ngoài trời có sao không
Lắp được. Quạt vuông vốn gắn xuyên tường bao xưởng, nên mặt sau của nó hứng mưa nắng là chuyện bình thường.
Bản nào chịu được vị trí hứng mưa trực tiếp:
| Bản | Lắp mặt ngoài | Ghi chú |
|---|---|---|
| Composite | Được | Không gỉ, chịu ẩm và khí ăn mòn tốt nhất trong danh mục |
| Inox | Được | Vỏ và cánh inox, chịu mưa nắng tốt |
| Tôn mạ kẽm có cửa chớp | Được | Chớp tự đóng khi quạt nghỉ, chặn mưa tạt vào trong |
| Hai mặt lưới, không chớp | Không nên | Không có chớp chắn, để thông suốt cả hai chiều |
Đây cũng là chỗ quạt vuông khác quạt thông gió tròn rõ nhất: quạt tròn chỉ có lưới bảo vệ mặt trước và để thông suốt hai chiều, còn quạt vuông có cửa chớp tự đóng khi ngừng chạy nên chặn được mưa tạt và côn trùng lúc quạt nghỉ.
Mái che hoặc chụp hắt là khuyến nghị chứ không phải điều kiện bắt buộc. Có thì tốt cho tuổi thọ lớp vỏ, không có thì vẫn lắp được nếu chọn đúng bản. Hai chỗ hỏng trước khi lắp ngoài trời lại nằm ở hộp đấu điện và cửa chớp.
Nước vào hộp đấu điện
Mưa tạt ngang là một đường, nhưng đường phổ biến hơn là nước chảy dọc theo dây dẫn rồi chui thẳng vào hộp nối. Ba việc phải làm khi đấu điện cho quạt vuông ở mặt ngoài:
- Làm bẫy nước cho dây: cho dây thõng xuống thành một vòng trước khi đi ngược lên vào hộp, để nước nhỏ giọt tại điểm thấp nhất thay vì bò vào trong.
- Siết ốc cáp cho khít: đầu cáp vào hộp phải bó chặt, không để khe hở quanh dây.
- Bịt kín lỗ đục còn thừa: hộp đấu điện thường có sẵn nhiều lỗ chờ, lỗ nào không dùng phải bịt.
Ba việc này tốn vài phút lúc thi công. Bỏ qua thì nước vào hộp nối, và chập điện sau mùa mưa đầu tiên là chuyện hay gặp.
Cửa chớp kẹt vì bụi ẩm
Cửa chớp mở ra khi quạt chạy và sập lại khi quạt dừng. Nó là bộ phận cơ khí duy nhất nằm hoàn toàn ngoài trời, nên hay trục trặc sớm hơn phần còn lại của vỏ.
Chớp kẹt theo một đường quen thuộc: bụi từ trong xưởng thoát ra, gặp ẩm ngoài trời và nước mưa đọng ở khớp bản lề, tạo thành lớp bám cứng dần. Ở xưởng gỗ và xưởng may, nơi bụi vừa nhiều vừa mịn, việc này xảy ra nhanh hơn hẳn.
Chớp kẹt còn sinh ra một tiếng ồn mới, và nó hay bị đổ oan cho quạt. Lá chớp không mở hết làm tiết diện thoát gió hẹp lại, tạo tiếng hú khí động, cộng thêm tiếng rè va đập của lá chớp lỏng lẻo đập vào khung. Tiếng đó nghe giống quạt hỏng, và thường chỉ cần xịt rửa khớp bản lề là hết.
Đang nghe một tiếng lạ mà chưa chắc nó thuộc nhóm nào trong bảng trên? Quay một đoạn video ngắn có tiếng rồi gửi qua Zalo 0902.261.070, kỹ thuật nghe và nói cho bạn biết có phải dừng máy hay không. Nếu bạn đang chọn quạt cho vị trí ngoài trời, gửi kèm hướng lắp và điều kiện môi trường để chúng tôi tư vấn đúng bản vỏ.
Câu hỏi thường gặp
Quạt thông gió vuông công nghiệp có gây tiếng ồn lớn không?
Có tiếng, nhưng mức độ phụ thuộc cách lắp nhiều hơn phụ thuộc chiếc quạt. Tiếng gió đều là bản chất của thiết bị đẩy hàng chục nghìn m³ khí mỗi giờ. Phần gây khó chịu nhất ở phần lớn trường hợp lại là rung truyền vào vách tôn, và phần đó xử được bằng đệm cao su cùng khung đỡ chắc chắn.
Quạt hút công nghiệp có ồn không, có khác quạt vuông không?
Cùng một bài toán. “Quạt hút công nghiệp” là tên gọi chung của cả nhóm, trong đó quạt vuông là một dòng. Ba nguồn tiếng ồn ở trên đúng cho cả nhóm. Khác biệt nằm ở chi tiết: quạt vuông có thêm cửa chớp, nên có thêm một nguồn tiếng riêng khi lá chớp lỏng hoặc kẹt.
Quạt vuông kêu rít hoặc kêu rè thì xử lý thế nào?
Rít cao tần thì ngắt điện và kiểm vòng bi, đừng chạy tiếp. Kêu rè thì kiểm theo thứ tự: siết lại bu lông khung, kiểm xem lá chớp có lỏng ốc không, đặt tay lên vách xem có rung không.
Quạt thông gió vuông công nghiệp có thể lắp đặt ở ngoài trời không?
Được, với bản composite, bản inox hoặc bản tôn mạ kẽm có cửa chớp. Bản hai mặt lưới không có chớp chắn nên không hợp vị trí hứng mưa trực diện. Việc cần làm thêm là chống nước cho hộp đấu điện và vệ sinh khớp cửa chớp định kỳ.
Tuổi thọ trung bình của quạt thông gió vuông công nghiệp là bao lâu?
Chúng tôi không đưa một con số năm vì không có căn cứ đo được. Mốc chắc chắn là bảo hành: phần lớn dòng 12 tháng, một số dòng 24 tháng, bảo hành tại nhà. Cái hỏng trước gần như luôn là vòng bi và mỡ bôi trơn, nên tuổi thọ thực tế phụ thuộc chu kỳ bảo dưỡng và môi trường nhiều hơn phụ thuộc dòng máy.